Tangram

Een ochtendje eventjes een cappuccino halen aan de andere kant van de heuvel. De dames hebben zich er op gekleed. In een enkel lange jurk en met mijn uitbundige zonnehoed op mijn kapsel manoeuvreer ik de bijboot naar een plekje aan de kade. De veerman van een lokaal bootje pakt het lijntje aan. Galant helpt hij de dames uit te stappen –zo’n enkel lange jurk is misschien niet het handigst om mee op de kade te klimmen. De illusie blijft in stand.

Misschien, zo chat een transvriendin met me, zijn wij als transen wel heel goed om verhalen en illusies in stand te houden. Niet voor niets duurt het zolang voor sommigen eindelijk voor hun andere zijn uitkomen. Al die tijd bleef de illusie overeind.

Een coming-out is als een zeepbel, plots klapt met veel gespetter de bel ineen, is de ballon van de illusie lek geprikt, omstanders, naasten in verwarring achter gelaten. Berooft van de illusie duurt het een tijd voor de nieuwe werkelijkheid is aanvaard.

Ik zal een jaar of zeven/acht zijn geweest toen ik een prachtige vlinderkwekerij in mijn achtertuin had. Keer op keer vertelde ik mijn muziekjuf over de wondere pracht van de harige wormen die zich verpopten tot schoonheden van vlinders. Mijn gevoel voor transitie en gendergekleurde beeldspraak zat er al vroeg in kun je zeggen. Toen mijn ouders door haar eens bewonderend aangesproken werden over mijn vlinderhobby, was hun antwoord veelzeggend. Fantast! Het werd niet op prijs gesteld. Ik bracht die avond al vroeg door op mijn kamer; zonder eten naar bed.

Het scheppen van illusies, het hebben van een “verhaal” voor derden, zowel voor als na je coming-out. Het is niet te vermijden. Je creëert een beeld, je waant je veilig, al weet je dat het in basis niet klopt.

Het verhaal, in het nu, of over je verleden, het is net tangram, het Chinese spel met de zeven stukjes. Talloze figuren kun je maken van de zelfde zeven bouwstenen, zoals het verhaal dat je verteld aan onbekenden over je verleden. Dezelfde stukjes maar anders bij elkaar gevoegd.

Sommige verhalen zijn beschreven, controleerbaar, herleidbaar, zijn in sociale media, Linkedin, websites en internet terug te vinden. Andere zweven, het lijkt wel, maar veel van de verbindende stukken missen wat. Alsof de tangramspeler er zelf wat stukjes bij heeft geknipt.

Misschien schuilt in iedere transvrouw of man wel een illusionist. Bedreven als we zijn in het lang op houden van het oude beeld, het omschakelen naar het nieuwe beeld en het een nieuwe kleur, draai geven aan je verleden zoals je het schetst voor onbekenden. Een beetje zoals een sollicitant een cv opleukt. Tenminste, in de tijd dat ik cv’s beoordeelde, kwam ik er regelmatig tegen waarbij tussen de regels lezen leerzaam was.

Illusies creëren, droom en werkelijkheid mixen en een nieuwe werkelijkheid doen ontstaan. Waarom doe je het? Is het om ieder risico op misverstand uit te sluiten, zoals bij de oudere transgender die langdurig demonstreert gewoon “huisje-boompje-beestje” te zijn? Is het om aandacht te genereren, zoals misschien bij die “vlinderfantast”? Doe je het om een lastig te vertellen passage te maskeren, zoals bij de transvrouw die met een tangram alternatief de geschiedenis wat hernieuwd inkleurt.

Droom en werkelijkheid in een hanteerbare mix. Een illusie, een verhaal dat eenduidig blijft klinken en hooguit organische ontwikkeling kent. Tot plots om de illusie in stand te houden nog grotere, mooiere, steviger, zwaardere illusies nodig zijn. Er een wurgende omstrengeling van droom en werkelijkheid ontstaat, er steeds meer nodig blijkt om in de rails te blijven.

Even moet ik denken aan het “Gouden Boekje” Sambo (1948/1954). Sambo die steeds weer het hele dorp in rep en roer bracht door heel hard “Tijger!!!” te roepen. Tot op een dag toen hij het weer riep niemand meer opkeek. Van Sambo is nooit meer gehoord. Soms is het, net als voor Sambo, gewoon moeilijk nog langer geloofwaardig te blijven.

Het is als de politicus die om in de race te blijven steeds meer academische titels toevoegt, justitieel vergrijp vergeet. Dan rest nog maar één ding, mea culpa en het doek gaat neer. Uithuilen en opnieuw beginnen. Troost zoeken en low level naar een nieuwe start, op zoek naar het onderliggend probleem.

Advertenties